Tham dự cuộc họp có Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường cùng đại diện lãnh đạo các sở, ngành liên quan. Hội nghị được tổ chức trực tuyến từ điểm cầu trụ sở UBND Thành phố và trực tuyến đến 14 xã/phường liên quan.

Nghiên cứu xây dựng hồ chứa lớn để hạn chế lũ rừng ngang

Báo cáo tại cuộc họp, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam cho biết, khu vực này còn nhiều hạn chế về hệ thống đê điều, thủy lợi, trong khi diễn biến mưa lũ ngày càng phức tạp. Cụ thể, các tuyến đê bao hữu Tích có cao trình khoảng 8m, khi mực nước tại cống Vĩnh Phúc vượt 8m (báo động III), đê sẽ bị tràn. Các tuyến đê bao hữu Bùi có cao trình tương đương 7m, khi mực nước tại Yên Duyệt đạt 7m, đê sẽ bị tràn.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường, trong khoảng 10 năm trở lại đây, khu vực hạ lưu thường xuất hiện các đợt lũ lớn. Trong đợt mưa lũ năm 2026 vừa qua, do ảnh hưởng của mưa kéo dài hơn 4 ngày, mực nước các sông đồng loạt dâng cao. Sông Tích tại Kim Quan đạt đỉnh 9,12m; sông Bùi tại Yên Duyệt đạt đỉnh trên 7,8m; sông Đáy tại Ba Thá đạt khoảng 7,2m và sông Mỹ Hà đạt khoảng 6,1m. Do đó, nhiều tuyến bờ bao trên địa bàn bị tràn.

Nguyên nhân ngập lụt chủ yếu liên quan đến dòng chảy, mưa lớn kéo dài và lũ rừng ngang từ thượng nguồn đổ về. Hiện nay, khu vực mới chủ yếu chịu tác động của lũ rừng ngang; nếu trong thời gian tới xuất hiện thêm lũ từ các lưu vực thượng nguồn, áp lực đối với hệ thống tiêu thoát sẽ rất lớn. Trong trường hợp mực nước các sông dâng cao, việc bơm tiêu cũng gặp khó khăn, có thể kéo dài thời gian ngập.

Về giải pháp lâu dài, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam cho biết, Sở đã khảo sát, nghiên cứu các dự án trước đây và nhận thấy một số hồ chứa nước được xây dựng để cắt lũ rừng ngang nhưng quy mô chưa đáp ứng yêu cầu. Một trong những giải pháp cần nghiên cứu là khảo sát các khu vực miền núi, xác định những vị trí phù hợp để xây dựng các hồ chứa có quy mô lớn nhằm giữ nước, hạn chế lũ rừng ngang. Các hồ này có thể kết hợp tạo cảnh quan, phát triển du lịch và tạo điều kiện phát triển kinh tế địa phương.

Đối với khu vực hạ lưu, khi lũ từ Chương Mỹ tràn sang Quốc Oai và tiếp tục ảnh hưởng các khu vực phía dưới, lượng nước rất lớn trong khi các hồ chứa hiện có quy mô chỉ vài chục đến vài trăm héc-ta, khó đáp ứng yêu cầu điều tiết. Vì vậy, cần nghiên cứu hình thành các hồ chứa lớn, vừa có khả năng tích nước, vừa tạo cảnh quan và không gian phát triển.

Thời gian tới, Sở Nông nghiệp và Môi trường sẽ tiếp tục nghiên cứu, cải tạo hồ chứa nước Văn Sơn; nâng cao năng lực trạm bơm Đầm Mới, bảo đảm yêu cầu tiêu thoát nước. Đồng thời, Sở phối hợp với Ban Quản lý dự án và các xã trong khu vực tính toán, xây dựng phương án tổng thể, trong đó đánh giá số hộ dân bị ảnh hưởng để có phương án di dân phù hợp, đồng thời dành quỹ đất tối đa cho việc hình thành hồ chứa.

Theo ông Lê Thanh Nam, mục tiêu là bảo đảm đủ dung tích tích nước, hạn chế tối đa tác động của lũ rừng ngang, đồng thời tạo nguồn nước phục vụ sản xuất trong mùa khô. Bởi thực tế, vào mùa mưa cần chủ động phòng, chống lũ, nhưng đến mùa khô, nước trên sông Tích, sông Bùi lại thiếu, người dân vẫn phải sử dụng các giải pháp bơm tưới để phục vụ sản xuất.

Theo Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Lê Thanh Nam, việc nghiên cứu quy hoạch, xây dựng hệ thống hồ chứa, kết hợp các giải pháp tiêu thoát nước và nâng cao năng lực hệ thống đê, trạm bơm là cần thiết để chủ động ứng phó với cả lũ trong mùa mưa và thiếu nước trong mùa khô.

Tại cuộc họp, đại diện lãnh đạo các xã sở, ngành, đơn vị liên quan cùng các xã Xuân Mai, Quảng Bị, Mỹ Đức, Công ty thủy lợi sông Tích… trao đổi về tình hình ngập lụt thời gian qua cũng như các giải pháp để tiêu lũ sông Tích, sông Bùi. Trong đó, đại diện lãnh đạo xã Xuân Mai cho biết, đợt mưa lũ vừa qua gây ảnh hưởng lớn trên địa bàn. Xuân Mai là một trong 6 xã của khu vực huyện Chương Mỹ (cũ) chịu ảnh hưởng của ngập lụt, trong đó Xuân Mai, Quảng Bị và Trần Phú là 3 xã bị ảnh hưởng nặng.

Theo lãnh đạo xã Xuân Mai, nguyên nhân ngập lụt chủ yếu do nước từ sông Bùi (khu vực Lương Sơn, Hòa Bình trước đây) đổ về, kết hợp với nước sông Tích từ khu vực Ba Vì, Sơn Tây, Quốc Oai chảy xuống. Hai dòng sông gặp nhau tại khu vực đầu Xuân Mai, làm gia tăng áp lực tiêu thoát nước.

Để chủ động phòng, chống ngập lụt, lãnh đạo xã Xuân Mai đề nghị Thành phố cho phép đầu tư các tuyến đê trực tiếp bảo vệ khu dân cư thường xuyên bị ngập. Hiện xã có 18km đê, đề xuất ưu tiên đầu tư 10km, trong đó có 4,7km đê hữu Bùi và 3,6km đê tả.

Trước mắt, xã Xuân Mai tiếp tục theo dõi sát diễn biến mưa, lũ, thực hiện phương châm "4 tại chỗ", xử lý vệ sinh môi trường, bảo đảm nguồn nước đến đâu xử lý tiêu độc, khử trùng đến đó; đồng thời tổ chức cho học sinh tại các khu vực còn ngập học tại các điểm cao, bảo đảm an toàn.

Chủ động thực hiện phương châm "4 tại chỗ"

Phát biểu tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường cho biết, qua thực tiễn và ý kiến của các địa phương, sở, ngành, nguyên nhân và giải pháp chống ngập đã được xác định, song vấn đề quan trọng là tổ chức triển khai đồng bộ, theo lộ trình và tiến độ cụ thể.

Về phòng, chống lũ lụt, bão, Phó Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị các sở, ngành, địa phương tiếp tục chủ động thực hiện phương châm "4 tại chỗ", thường xuyên kiểm tra, rà soát các phương án ứng phó, nhất là trong thời gian một số khu vực vẫn còn ngập. Các địa phương phải bảo đảm lương thực, thực phẩm cho người dân, chủ động phòng ngừa tai nạn về điện, giao thông và các nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, tài sản của người dân.

Đối với việc vận hành hệ thống thủy lợi, hồ chứa, trạm bơm và các tuyến sông, các đơn vị cần nâng cao năng lực dự báo, chủ động điều phối, vận hành linh hoạt theo diễn biến thời tiết; xác định rõ thứ tự ưu tiên, thời điểm xả nước để tăng dung tích phòng lũ.

Liên quan nguồn lũ từ các địa phương khác, Phó Chủ tịch UBND Thành phố cho biết, Hà Nội đã trao đổi với tỉnh Thái Nguyên về việc phối hợp vận hành, điều tiết hồ Núi Cốc và các công trình liên quan. Khi dự báo có lũ, cần chủ động điều tiết, xả nước phù hợp từ trước để giảm áp lực khi lũ về. Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội được giao phối hợp chặt chẽ với các đơn vị liên quan của Thái Nguyên trong nội dung này.

Về quy hoạch và đầu tư, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường cho biết, thành phố đã giao Sở Nông nghiệp và Môi trường rà soát, đánh giá tổng thể hiện trạng và quy hoạch thủy lợi đối với hệ thống sông Tích, sông Đáy, sông Bùi, các hồ chứa và tuyến đê.

Trước mắt, các đơn vị cần xác định cụ thể các giải pháp nạo vét, điều tiết dòng chảy và những hạng mục đầu tư cần thiết. Về lâu dài, phải có giải pháp tổng thể, bảo đảm điều tiết hài hòa dòng chảy giữa các khu vực, không tập trung áp lực vào một địa phương hoặc một công trình.

Đối với những khu vực trũng, thường xuyên bị ngập và khó bảo đảm an toàn lâu dài, các đơn vị cần nghiên cứu phương án tái định cư quy mô phù hợp, bảo đảm ổn định đời sống người dân; đồng thời khai thác các khu vực sau di dời để phát triển du lịch, sinh thái, nông nghiệp và kinh tế địa phương.

Phó Chủ tịch UBND Thành phố giao Sở Nông nghiệp và Môi trường chủ trì, phối hợp các đơn vị rà soát tổng thể quy hoạch, phương án đầu tư và tiến độ thực hiện, báo cáo lãnh đạo thành phố trong khoảng 1-3 tuần, làm cơ sở triển khai các giải pháp căn cơ, từng bước giải quyết tình trạng ngập lụt tại khu vực phía Tây và phía Bắc thành phố.

Thực hiện giải pháp căn cơ chống ngập khu vực phía Tây

Phát biểu tại cuộc họp, Chủ tịch UBND Thành phố Vũ Đại Thắng cho biết, thời gian qua, Hà Nội xuất hiện tình trạng mưa bất thường, gây ngập tại một số khu vực. Tại khu vực nội đô, sau khi mưa kết thúc, với sự vào cuộc của các lực lượng, phương tiện và sự chỉ đạo quyết liệt của các địa phương, nước ngập đã nhanh chóng rút, hoạt động sản xuất, kinh doanh của người dân được khôi phục.

Tuy nhiên, tại khu vực phía Tây Thành phố, đến nay một số điểm vẫn ngập, ảnh hưởng trực tiếp đến đời sống, đi lại, giao thông và sản xuất của người dân. Đặc biệt, khu vực đường gom Đại lộ Thăng Long, Hạ Bằng, Hòa Lạc vẫn còn ngập, có thời điểm phải phân luồng giao thông.

Theo Chủ tịch UBND Thành phố, tình trạng ngập kéo dài không còn đơn thuần do mưa, bởi mưa đã kết thúc nhiều ngày. Qua báo cáo bước đầu, nguyên nhân chủ yếu liên quan đến mực nước sông Tích, sông Bùi dâng cao và lũ từ khu vực Hòa Bình, Phú Thọ đổ về.

"Đây là vấn đề cần được đánh giá nghiêm túc, bởi chỉ một trận mưa lớn như vừa qua đã gây thiệt hại đáng kể, ảnh hưởng đến đời sống, sản xuất, kinh doanh, thậm chí tác động đến việc thu hút đầu tư tại khu vực phía Tây", Chủ tịch Vũ Đại Thắng nhấn mạnh.

Chủ tịch Vũ Đại Thắng cho biết, qua báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, các địa phương và thực tế nhiều năm, tình trạng ngập úng tại lưu vực sông Bùi, sông Tích đã diễn ra thường xuyên, song mật độ, cường độ và thời gian tiêu thoát có xu hướng gia tăng, nhất là trong năm 2026.

Tình trạng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân khách quan và chủ quan, trong đó có diễn biến mưa lớn, biến đổi khí hậu và những yếu tố từ thượng nguồn. Trước mắt, các địa phương thuộc lưu vực sông Bùi, sông Tích phải chủ động thực hiện phương châm "4 tại chỗ", sẵn sàng ứng phó với các tình huống có thể xảy ra trong mùa mưa năm nay.

Chủ tịch UBND Thành phố nhấn mạnh, khu vực phía Tây đang được xác định là một trong những trục phát triển quan trọng của Thủ đô. Vì vậy, nếu không giải quyết căn cơ tình trạng ngập úng sẽ ảnh hưởng đến việc triển khai các định hướng lớn trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô Hà Nội tầm nhìn 100 năm, nhất là phát triển không gian ngầm, đường sắt đô thị và các công trình hạ tầng lớn.

Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các đơn vị liên quan nghiên cứu một cách tổng thể trên cơ sở các số liệu về địa hình, thủy văn, lượng mưa và diễn biến nhiều năm; xây dựng quy hoạch cao độ, thủy văn khu vực phía Tây một cách bài bản. Trong đó, cần nghiên cứu tổng thể lưu vực, kết nối giải pháp đối với 3 tuyến sông quan trọng là sông Bùi, sông Tích và sông Đáy.

Việc nghiên cứu phải tính đến khả năng kết nối, điều tiết toàn bộ hệ thống, đồng bộ dữ liệu thủy văn, địa hình, địa mạo, hướng dòng chảy và cao trình đê, thay vì xử lý riêng lẻ từng tuyến đê, từng địa phương. Chủ tịch UBND Thành phố cũng đề nghị nghiên cứu cơ chế phối hợp liên vùng với các địa phương có liên quan đến lưu vực sông Đáy.

Chủ tịch UBND Thành phố giao Phó Chủ tịch UBND Thành phố Bùi Duy Cường phối hợp chỉ đạo các sở, ngành Nông nghiệp và Môi trường, Xây dựng, cùng các đơn vị liên quan, nghiên cứu, tổng hợp tài liệu và huy động thêm các viện nghiên cứu trung ương để xây dựng một đề án tổng thể, sớm đưa ra giải pháp xử lý tình trạng ngập úng.

Về giải pháp trước mắt, Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các đơn vị tăng cường cơ chế phối hợp vận hành hồ chứa, trạm bơm và hệ thống sông. Trong đó, Sở Xây dựng, Sở Nông nghiệp và Môi trường nghiên cứu xây dựng cơ chế phối hợp để chủ động điều tiết hệ thống; khi có dự báo mưa lớn cần chủ động tiêu, xả nước trước để tăng dung tích phòng lũ.

Cùng với đó, các đơn vị liên quan cần đẩy mạnh nạo vét các dòng sông nhằm tăng khả năng tiêu thoát và dung tích dòng chảy, hạn chế áp lực phải nâng cao cao trình đê. Việc nạo vét cần được triển khai nhanh, đồng thời nghiên cứu tận dụng nguồn tài nguyên thu được phục vụ các công trình phù hợp.

Đối với các kiến nghị của địa phương, Chủ tịch UBND Thành phố đề nghị tiếp tục nhìn nhận trong tổng thể toàn lưu vực, không xử lý riêng từng tuyến kênh, đê, kè của từng xã. Thành phố ghi nhận các đề xuất hỗ trợ khắc phục, tu bổ công trình bị ảnh hưởng và đề nghị các địa phương có báo cáo cụ thể.

Chủ tịch UBND Thành phố yêu cầu các sở, ngành, địa phương tiếp tục bám sát địa bàn, chủ động ứng phó với các tình huống phát sinh; đồng thời khẩn trương triển khai nghiên cứu tổng thể để sớm có giải pháp kỹ thuật, từng bước xử lý căn cơ tình trạng ngập úng tại lưu vực sông Bùi, sông Tích.