Ngày 04/01/2026, Văn phòng Chính phủ ban hành Thông báo số 03/TB-VPCP kết luận của Thường trực Chính phủ tại cuộc họp về tình hình triển khai các tuyến đường sắt và hệ thống quy trình, quy định, quy chuẩn liên quan đến các dự án đường sắt trọng điểm.

Thông báo nêu rõ, thời gian qua, các bộ, ngành như Bộ Xây dựng, Bộ Tài chính, Bộ Khoa học và Công nghệ, Bộ Ngoại giao, Bộ Tư pháp cùng các địa phương đã tích cực triển khai nhiều nhiệm vụ quan trọng. Trong đó, tập trung hoàn thiện thể chế, chính sách như Luật Đường sắt, Nghị quyết của Quốc hội về đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM; chủ trương đầu tư tuyến đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng và đường sắt tốc độ cao trục Bắc – Nam.

Nhiều kết quả đáng chú ý đã đạt được như: Khởi công dự án thành phần 1 tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, triển khai 3 tuyến đường sắt đô thị tại Hà Nội và TP.HCM, ban hành tiêu chuẩn chung cho đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, tổ chức Phiên họp thứ nhất Ủy ban liên hợp hợp tác đường sắt Việt – Trung, phê duyệt Đề án đào tạo và phát triển nguồn nhân lực đường sắt Việt Nam.

Tuy nhiên, Thường trực Chính phủ cũng chỉ rõ Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan còn lúng túng trong quá trình triển khai dự án đường sắt tốc độ cao Bắc – Nam, đặc biệt là khâu nghiên cứu, đánh giá và lựa chọn phương thức đầu tư. Việc đánh giá cần được thực hiện đầy đủ, khách quan, khoa học, bảo đảm lợi ích hài hòa và chia sẻ rủi ro theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.

Do đó, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng hoàn thành việc lựa chọn tư vấn quốc tế chậm nhất trong tháng 01/2026 và khẩn trương lập Báo cáo nghiên cứu khả thi, báo cáo Thủ tướng trước ngày 15/01/2026.

Bộ Xây dựng được giao chủ trì rà soát tiêu chuẩn, quy chuẩn trong nước và quốc tế, tham khảo kinh nghiệm thế giới để lựa chọn công nghệ phù hợp nhất với điều kiện Việt Nam, bao gồm các phương án chạy trên ray, chạy bằng từ trường hoặc trong ống từ trường.

Đồng thời phối hợp các bộ, ngành xây dựng tiêu chí, quy trình đánh giá lựa chọn phương thức đầu tư tối ưu (đầu tư công, PPP hoặc đầu tư kinh doanh), bảo đảm hiệu quả, minh bạch, phòng chống tham nhũng, tiêu cực; báo cáo Thường trực Chính phủ trước ngày 10/01/2026.

Hoàn thành thẩm định dự án Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng trong tháng 7/2026

Đối với dự án đường sắt Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng, Thường trực Chính phủ yêu cầu Bộ Xây dựng đẩy nhanh tiến độ lập Báo cáo nghiên cứu khả thi dự án thành phần 2, ký Hiệp định nối ray và xây dựng cầu đường sắt qua biên giới, hoàn thành trong tháng 3/2026. Việc thẩm định hồ sơ báo cáo nghiên cứu khả thi giữa hai nước phải hoàn tất trong tháng 7/2026 để đủ điều kiện khởi công dự án.

Bộ Xây dựng chịu trách nhiệm quản lý chặt chẽ chi phí đầu tư, ban hành kịp thời định mức, đơn giá; xác định chính xác hướng tuyến, mốc giới, trích lục địa chính nhằm lập phương án bồi thường, giải phóng mặt bằng đúng quy định, tránh thất thoát, lãng phí.

Song song đó, Bộ Xây dựng phối hợp với Bộ Giáo dục và Đào tạo, Tổng công ty Đường sắt Việt Nam triển khai hiệu quả Đề án đào tạo, phát triển nguồn nhân lực đường sắt đến năm 2035, định hướng 2045, bảo đảm đủ nhân lực phục vụ xây dựng, quản lý và vận hành các tuyến đường sắt mới.

Hà Nội, TP.HCM đẩy nhanh các tuyến đường sắt đô thị

Dịp này, Thường trực Chính phủ yêu cầu UBND TP.Hà Nội và UBND TP.HCM chủ động triển khai các dự án đường sắt đô thị theo thẩm quyền, bảo đảm tiến độ và chất lượng; rà soát việc áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn để bảo đảm tính liên thông, đồng bộ và hiện đại.

Riêng TP.HCM, cần đẩy nhanh thủ tục để sớm khởi công các tuyến đường sắt kết nối Cảng hàng không quốc tế Long Thành như tuyến Bến Thành – Tham Lương, Bến Thành – Thủ Thiêm và Thủ Thiêm – Long Thành./.